Let op: Tweakers stopt per 2023 met Tweakblogs. In dit artikel leggen we uit waarom we hiervoor hebben gekozen.

Compostbak 3.0 - Het maken zelf

Door teacup op zondag 20 februari 2022 17:23 - Reacties (14)
Categorie: DoeHetZelf, Views: 2.797

Inhoud

1. Opbouw van de compostbak
1.1. Plaatsing van de palen
1.2. Opbouw van de wanden
2. Voorbereiding
2.1. Boren
2.2. Zagen
3. Achterwand
4. Zijwanden
5. Voorwand
5.1. Voorwand - geleiding
5.2. Voorwand - Losneembare delen
6. Het eindresultaat



1. Opbouw van de compostbak

Deze blog is een derde deel van een drietal blogs die het voortraject, het bedenken, het uitwerken en het bouwen van een compostbak van recyclede kunststof behandelen. De eerdere delen zijn:Het opbouwen van de compostbak is op te delen in enkele stappen. Als eerste stap zijn de palen geplaatst, in een volgende stap de zijwanden en de achterwand. In een laatste stap zijn de geleidingen aan de voorzijde aangebracht en zijn de losse delen gemaakt die de voorwand samenstellen.


1.1. Plaatsing van de palen
Nu begint het wel een beetje op een standaard klushandleiding te lijken, vrees ik. Iedereen die voor een pergola of een schutting palen in de tuin heeft moeten plaatsen weet dat dit een dingetje kan zijn. Een tweede persoon erbij is handig, je komt ogen en handen tekort. Bij het plaatsen van de paal wil je eigenlijk alle vrijheden tegelijk beheersen (sorry, engineer aan het woord), dus drie rotaties en drie translaties moeten naar tevredenheid worden vastgepind. De kunst is om de paal op de goede diepte en op de goede plek te krijgen. Hierbij moet de paal dan ook nog in twee richtingen verticaal staan en moet ze in het horizontale vlak niet te veel verdraaid zijn. De wanden moeten er immers tegenaan gemonteerd kunnen worden.

Begrijpelijk ligt bij de eerste paal de focus op de diepte en de hoeken. Bij de andere palen wordt het daarnaast ook belangrijk dat ze met hun posities in het horizontale vlak loodrechte hoeken maken met de eerste paal en dat alle palen even hoog uit de grond steken. Dat neerzetten van die palen is dus een beetje getut. Omdat ik door het neerzetten van een schutting al wat ervaring had heb ik bewust de onderlinge afstanden en de afmetingen van de zijwanden en van de voor- en achterwand nog niet vastgelegd. Mijn doel bleef natuurlijk wel een rechthoek met een voor- en achterwand en zijwanden die elkaar in lengte zo min mogelijk ontlopen. Hulp heb ik wel gehad aan de bestrating die al een mooie loodrechte hoek tussen voorwand en linker zijwand dicteerde.

Een maffe eigenschap van die recyclede kunststof is dat ze energie elastisch opslaat. De palen hadden mooie punten om ze het laatste stukje in de grond vast te slaan. Toe ik met een moker wat klappen op zo’n paal gaf kreeg ik de indruk dat die klappen weinig effect hadden. Uiteindelijk kreeg ik de paal wel in de grond, maar er waren wat meer klappen nodig dan dat bij een houten paal het geval was. Mijn uitleg hiervoor is dat die paal in zijn lengterichting de energie van de kap met elastische vervorming opvangt. Elastisch, dus direct na de klap veert het materiaal weer terug. Dit was ook een beetje te merken, want die moker stuiterde wat terug. Hou trouwens een oude plank tussen de paal en de moker houden om te voorkomen dat de kop van de paal beschadigd.

Naast de elasticiteit was de oppervlakte textuur van de palen iets waar ik bij wil stil staan. zoals je op de foto hieronder kan zien is de textuur van de paal best grof. Als je er met je vingers overheen strijkt dan heeft het dezelfde wasachtige gladdigheid als het oppervlak van verpakkingsplastic. Mijn indruk was trouwens dat die palen nog een tikje minder glad waren dan de planken en balken.



Een ander aspect waren de kleine belletjes in het hart van de palen. In mindere mate was dit bij de balken en planken ook wel te zien. Van invloed hierbij zijn de doorsnedeafmetingen en de afkoelsnelheid van het kunststof. In een latere blog ga ik nog wat meer op die kunststoffen in en zal ik dit later nog toelichten.



Toen de palen naar tevredenheid stonden zijn de afmetingen (overspanningen) van de wanden bepaald. Omdat de zijwanden tussen de voor- en achterwand moesten worden geschoven zijn de planken voor de zijwanden een halve centimeter minder breed gemaakt dan de afstand tussen voor- en achterwand. Zo is wat marge ingebouwd om onnauwkeurigheden in de afstand en oriëntatie van de palen te compenseren.


1.2. Opbouw van de wanden
Onbedoeld had ik na de palen even een adempauze. Het materiaal met de 6x3cm doorsnede was even niet op voorraad en moest uit Duitsland komen. Toen het materiaal arriveerde is eerst gekeken of alles binnen was zoals het was besteld. Op een balkje na was dit het geval. Saveplastics heeft dit direct via de gewone post naar mij toegestuurd. Binnen een week was dat binnen. De palen heb ik op lengte en doorsnede gesorteerd. Met kleine gekleurde stickers heb ik de positienummers, zoals ze op de eerder getoonde tekening stonden, op de planken aangegeven. Wat mij nog opviel bij het opmeten van de lengtes was hoe nauwkeurig was gezaagd. Dat zou met het samenbouwen gaan helpen.


2. Voorbereiding
Het recyclede kunststof laat zich goed boren en zagen. Wel moet je rekening houden met de slechte warmtegeleiding van kunststoffen. Thermoplasten (wat deze recyclede kunststof is) hebben hierdoor snel de neiging te gaan smelten.



2.1. Boren
Bij het boren is het daarom verstandig om als dat kan het toerental van de boor niet te hoog te maken en de boor regelmatig terug te trekken zodat de spanen afgevoerd worden. Wil je veel gaten achter elkaar boren, koel dan de boor tussentijds wat af met een oude kwast en wat water. Door de slechte geleiding van de kunststof warmt die boor sneller op. Doe je dit allemaal niet, krijg je ook wel gaten in die kunststof, de adviezen maken het boren wel meer optimaal.



Recyclede kunststof kan met boren het beste gelijk worden behandeld als hardhout. Gebruik voor het boren metaalboortjes. Bij een schroefverbinding wordt het deel, waarin wordt geschroefd, voorgeboord met de kerndiameter van de schroef. Heb je geen schuifmaat om die kerndiameter te meten dan kan je de schroef tegen het licht in houden, boortjes die in de buurt van die kerndiameter komen erbij houden en kijken welk boortje die kern diameter het dichtst benaderd.

In het deel dat wordt vastgeschroefd kunnen gaten worden geboord die een halve of 1 mm groter zijn dan de nominale diameter van de schroeven. Heeft de schroef een schroefdraaddiameter van 5mm dan kies je dus voor 5,5 of 6 mm. Voor de afwerking is ook de moeite genomen om aan de kant van de schroefkop de gaten te verzinken. Standaard verzinkboren werken prima met deze kunststof.


2.2. Zagen
Zelf heb ik geen cirkelzaag, om die reden kwam het mij goed uit dat Saveplastics het zaagwerk van mij overnam. Maar of je nu boort of zaagt, snijsnelheid is een universeel begrip. Net als bij de boor zal bij een cirkelzaag een niet te hoog toerental een goed resultaat helpen te bereiken.

Op enkele punten moest ik wat zaagwerk doen, dit is met een decoupeerzaag gedaan. Zaagbladen voor blank hout gaven bij mij een goed resultaat. Wel heb ik in eerste instantie met een te hoog toerental gezaagd waarbij de gesmolten kunststof door de warmte de zaag deed vastlopen. Wat dus bij boren minder kritisch is luistert bij zagen wat nauwer. Uiteindelijk heb ik prima kunnen zagen met een niet te hoog toerental. Net als bij de boor soms de zaag in de groef even naar achteren trekken om af te laten koelen en de spanen de ruimte te geven. De kwast met water is bij dit zagen achterwege gebleven.

In de afbeelding hieronder zien jullie een tweetal afgezaagde stukken. Het rechter stuk is te snel gezaagd, het linker heeft een correcte zaagsnelheid. Bij een te grote zaagsnelheid (heen en weer bewegen zaagblad) en/of aanzet (snelheid waarmee de zaag in het materiaal wordt geduwd) smelt de toplaag van het kunststof in de zaagsnede en plakt aan het zaagblad. Als gevolg hiervan kan de zaag vastlopen. In de gezaagde oppervlakken is dan ook een sleeppatroon zien. De op- en neergaande decoupeerzaag heeft het gesmolten kunststof in zijn beweging meegesleurd. Wat is de juiste snelheid? Vraag aan de leverancier een proefstukje en test gewoon wat. Uit deze blog weet je in ieder geval dat het niet te snel kan. In het linker reststuk zijn trouwens ook weer de holtes zichtbaar die ook in de top van een van de palen zichtbaar was.



De staanders en de liggers zijn verbonden met RVS schroeven. Deze schroeven zijn tegenwoordig zo goed verkrijgbaar dat ik voor buitentoepassingen RVS eigenlijk altijd toepas. Mijn voorkeur gaat hierbij uit naar de schroeven met een Torx kop. Een Torx schroefbit schiet minder makkelijk uit het gat. Bij het zachte RVS is dit van belang omdat het materiaal dan minder snel slijt. Ook kan Torx een groter koppel overdragen. Kijk alleen uit niet te veel koppel op een rvs-schroef te zetten, doordat RVS zachter is dan gewoon staal verbuigt of breekt de schroef sneller.


3. Achterwand

Als eerste is begonnen met de achterwand. De compostbak komt uiteindelijk met een kleine tussenruimte ruggelings tegen een schutting te staan. Omdat de achterwand ter plekke gemonteerd moest kunnen worden is de wand zo gemaakt dat ze om de beide achterpalen heen valt en vanuit de zijkanten kan worden bevestigd.

Begonnen is om een raamwerk te maken van de liggers en de staanders. Ter voorbereiding zijn in staanders gatpatronen voor de planken, de liggers en voor de latere montage tegen de palen voorgeboord. Verder zijn in de planken en de liggers corresponderende gaten voorgeboord.

De liggers zijn van een kleinere doorsnede dan de staanders. Die staanders waren zwaarder uitgevoerd omdat die uiteindelijk tegen de palen worden gemonteerd en de hele achterwand hieraan komt te hangen. Omdat tegen de planken van de achterwand nog diagonaalspanten worden gemonteerd kwamen de planken in de diepte in het midden van de staanders uit. Om de planken op bij montage hoogte te krijgen zijn de balken die bedoeld zijn voor de diagonaalspanten tijdelijk als afstandshouder eronder gebruikt.



Mocht iemand zich afvragen waar het satéstokje op de foto voor diende? Die gebruikte ik om de gaten van de staanders met die van de planken en liggers uit te lijnen. De plaats van de planken in de diepte van de achterwand lag wel vast, maar niet de positie in de hoogterichting van de achterwand. De onderlinge afstand tussen de planken onderling gaf hierin wat vrijheid.



Een dergelijke sandwichconstructie krijgt ondanks het nette zagen onherroepelijk te maken met de lengteverschillen tussen de onderdelen. Bovenstaande en onderstaande foto laten zien dat kleine lengteverschillen in combinatie met de slapte van de liggers er voor zorgt dat de liggers vlot de neiging hebben om uit te bollen. De liggers zijn blijkbaar een fractie langer. De kleine doorsnede van de liggers (6x3cm) in combinatie met hun lengte (148cm) maakt dat deze liggers niet zo stijf zijn.

Had de planken dan van achteren tegen de staanders aan gemonteerd zie ik jullie al denken. In dat geval waren lengtes van de planken boven de 1500cm uitgekomen waren mijn materiaalkosten best omhooggegaan. Verder lag het patroon van de palen al vast. Deze gekozen benadering leverde mij een achterwand met zo min mogelijk materiaalgebruik. De planken van achteren tegen de staanders monteren maakt de opbouw van de achterwand wel vergevingsgezinder voor onnauwkeurigheden. Met de huidige oplossing kan ik alleen maar blij zijn met het strakke zaagwerk van de leverancier.



Nadat de liggers en de staanders met elkaar waren verbonden konden de planken tussen de staanders worden geschroefd. Ook hierbij werd het werk licht door de nauwkeurige lengtes. Met de eerdergenoemde satéstokjes werden de gaten van planken en staanders weer op elkaar uitgelijnd.



Zoals eerder toegelicht moeten de diagonale spanten vooral wat meer samenhang tussen de planken onderling bereiken. De kleine toename van de stijfheid uit het vlak van de wand als geheel is hierbij op zijn best een bonus. Ook werden de diagonaalspanten tegen de binnenzijde van de liggers aangetrokken.

Hiervoor moeten die liggers wel een duidelijker referentie bieden. Om de liggers in het verticale vlak van de wand meer op te sluiten zijn ze ieder met twee bouten tegen de uiterste planken aangetrokken. Dit deelt de vrije buiglengte van die liggers in drie stukken, waardoor ze minder slap worden. Dit is een mooi voorbeeld van hoe het ruimhartig gebruik van bevestigingsartikelen in de constructie de slapte van de kunststof onderdelen deels kan ondervangen.

Ter voorbereiding zie je de liggers hieronder met lijmklemmen tegen de uiterste planken aangetrokken zijn. Zo wordt allen in een keurslijf getrokken. De liggers kunnen zo in hun slapste richting (de hoogterichting van de wand) afsteunen op de in die richting relatief stijve plank. Trouwens, van die lijmklemmen kan je er niet genoeg hebben. Die dingen zijn echt onmisbaar als extra handen en om situaties te stabiliseren voordat ze gefixeerd kunnen worden.



Het leggen van extra schroefverbindingen is trouwens in deze constructie in het algemeen gesproken wel de rode draad. Omdat in de constructie rekening moet worden gehouden met de slapte van het materiaal heeft het zin om waar het kan onderdelen onderling met elkaar te verbinden. Zo worden vrije buiglengtes verkort en kunnen onderdelen die slap zijn in een bepaalde richting gebruik maken van onderdelen die juist in die richting stijver zijn.

In de foto is te zien dat iedere plank met twee bouten met een diagonaalspant wordt verbonden. Dit is niet omdat ik aandelen in de rvs-industrie heb, maar om zo een lijnverbinding in plaats van een puntverbinding te bereiken. Zo wordt het makkelijk in het vlak wegkantelen van de diagonaalspant meer tegengewerkt. Zelfs bij de vervorming uit het vlak doet dit nog wel iets. De diagonaalspant wordt tenslotte nog kops tegen de binnenzijde van de onder - en bovenliggers vastgetrokken. Zo wordt bereikt dat de wand ook een beetje als een kussenoppervlak (vier zijdes opgelegd) gaat werken dan alleen als een hangmat (twee zijdes opgelegd).

Tenslotte hieronder een foto van de complete achterwand met alle boutverbindingen gelegd. In dit stadium kon een andere materiaaleigenschap volledig tot mij doordringen, het materiaalgewicht. Het recyclede kunststof weegt wel wat. Geen onoverkomelijk issue, maar het is wel handig om bij het verplaatsen van een dergelijke achterwand dit met twee personen te doen. Ook is dankbaar gebruik gemaakt van twee meubeltransporters om de wand naar zijn plek te rollen.



Omdat deze eerste wand ook een dictaat gaat leveren aan de twee nog te plaatsen zijwanden is ze ook gelijk geplaatst. Ook bij deze actie is weer ruimhartig gebruikgemaakt van lijmklemmen. De kokosmat op de foto is trouwens niet voor het vegen van de voeten, maar om de wand achter de palen geschoven te krijgen. Een soort outdoor verhuisdeken. De kokosmat heeft zich in deze actie ontpopt als geweldig laag-frictie materiaal.



In de close up is te zien hoe de achterwand zich om de paal heen vouwt. De eerste gaten waarmee de achterwand zijwaarts is te bevestigen zijn al te zien, op deze foto nog zonder schroeven.



Ook nu valt weer het ruimhartig gebruik van lijmklemmen op. Op de foto is te zien dat de achterwand ten opzichte van de rechter paal in twee richtingen wordt opgesloten. Zo werd de wand zo goed als mogelijk tegen de paal getrokken. De twee klemmen bij de andere paal fixeerden dat de wand horizontaal was en in oriëntatie beide palen volgde. Met vulplaatjes was de wand op voorhand aan de onderzijde horizontaal en op hoogte geplaatst.





Ik kan niet genoeg benadrukken dat dit materiaal geen vaste wereld vertegenwoordigt zoals een houten balk of een dikke houten plank dat doet. In de opspansituatie op de foto’s buigen de palen en de wand in essentie naar elkaar toe, onder druk van de lijmklemmen. De flexibiliteit van het materiaal kan gezien worden als een aandachtspunt, bij het samenstellen maakt diezelfde flexibiliteit het materiaal ook best vergevingsgezind.



Uiteindelijk is de achterwand vastgeschroefd, al hadden de lijmklemmen wel even weggehaald kunnen zijn om dit te onderstrepen.


4. Zijwanden

Voor de zijwanden wordt het samenstellen iets anders benaderd. In de constructie worden de planken voor de zijwanden van binnen tegen de staanders gemonteerd. Dus niet het kritische gedoe om die palen heen zoals bij die achterwand. Omdat de staanders aan de binnenzijde van de palen gemonteerd worden is het pragmatisch de zijwanden gewoon pas te maken op de positie van de palen.

Begonnen is met de rechter zijwand, weer zijn de lijmklemmen van onschatbare waarde. Je kan niet genoeg van die dingen hebben. De staanders zijn tegen de palen aangeklemd. En de planken op hun beurt weer tegen de staanders.



Zo samengesteld is de onderlinge afstand en tussen de boutgaten af te leiden uit de afstanden van de gaten naar de plankuiteinden.



Deze afstanden worden zowel bij de bovenste als bij de onderste plank opgemeten.



De resultaten van alle metingen worden gemiddeld. Met deze informatie zijn de gaten in de planken en de staanders voorgeboord.

Het naar binnen draaien van de zijwanden had nog wel een consequentie voor de boven- en onderligger. In de achterwand worden de boven- en onderligger niet belemmerd door de montage balken omdat deze tegen de kopse uiteinden van de achterwand zijn vast getrokken. De montagebalken van de zijwanden worden tegen de wand gemonteerd. Bovendien komt de verstijving van de zijwand sowieso tussen de palen in terecht. Dit betekend dat in de uiteinden van de boven- en onderliggers uitsparingen moesten worden gemaakt om de verbindingsbalken en de palen te ontwijken:



De restmaterialen die hierbij vrijkwamen zijn later weer gebruikt voor het maken van afstandshouders voor de losse delen van de voorwand gebruikt.

Na dit voorbereidende werk konden de planken eenvoudig op de staanders worden gemonteerd. Het eerste zijpaneel was daarna vlot geplaatst.



Bij de montage zijn de staanders van de wand van binnenuit tegen de rechter palen vastgeschroefd. Op onderstaande foto zijn die schroeven nog net te zien.



Op vergelijkbare wijze is de linkerwand gemaakt. Op onderstaande foto is duidelijk te zien dat ook de zijwanden zijn voorzien van diagonaalspanten die net als de achterwand met twee schroeven per plank met de planken zijn verbonden. Ook deze diagonaalspanten zijn met de onder - en bovenliggers van de zijwanden verbonden, zoals ook bij de achterwand was gebeurd.




5. Voorwand

Als volgende stappen restten nu nog het maken van de geleidesleuven voor de gedeelde voorwand en het vervaardigen van de afzonderlijke voorwanddelen.


5.1. Voorwand - geleiding
Het aanbrengen van die geleidesleuven was rechttoe rechtaan. De gatpatronen ervoor waren al in de balken voorbereid. Door de balken voor de geleidesleuven goed in de hoogte met lijmklemmen vast te zetten konden de gatpatronen op de paal worden overgenomen. Deze gaten in de paal zijn vervolgens eerst voorgeboord.

De balk die de rol van afdeklijst had kon direct worden vastgeschroefd. Zowel de gaten in de geleidesleuven als die in de afdeklijst waren al voorgeboord.



Een aspect is in de foto’s minder goed belicht geraakt. En dat is wat er met de onderlijst van de voorwand is gedaan. Op deze onderlijst steunt het onderste losse voorwanddeel af. Dit maakt die onderlijst belangrijk als verticale referentie voor de losse voorwanddelen.

In de foto hieronder zijn een tweetal van die losse voorwanddelen te zien. Onder het onderste deel kan je nog wat zien glimmen. Dit is die onderlijst. Mocht je vervolgens droog opmerken dat kunststof niet zo hoort te glimmen dan moet ik je daarin gelijk geven.



Om eerlijk te zijn moest ik vaststellen dat met foto’s deze onderlijst niet goed was afgedekt. Het CAD model moet ons hierbij te hulp schieten.

De onderlijst is verstevigd met een tweetal aluminium 20x20x2 mm hoekprofielen die in de lengte tegen het ondervlak en de zijvlakken werden gemonteerd:



Dit geheel werd met zijn uiteinden met een tweetal hoekplaten tegen de binnen zijden van de geleidebalken gemonteerd. Dat dit hoekprofiel wat boven de onderlijst uit zou steken is geen issue, omdat de voorwanddelen korter zijn dan de steek tussen de binnenwanden van de geleidebalken. Omdat in deze beperkte ruimte relatief veel stijfheid moet worden gegenereerd ben ik voor deze onderlijst deels van mijn kunststofgeloof afgevallen.



Om eerlijk te zijn ben ik er niet meer zeker van of ik die onderlijst alleen maar opleg op de hoekplaten of dat ze nog aan de hoekplaten is vastgemaakt. Om twee redenen verwacht ik een oplegging. Door de onnauwkeurigheid in de afstand tussen linker en rechter zijwand weet ik niet precies waar de hoekplaten zich bevinden. Hiernaast zijn de hoekplaten ook niet hoog genoeg dat, zouden ze al aan de onderlijst zijn vast gemonteerd, ze nog aan de binnenzijde van de geleidebalken kunnen worden vastgeschroefd.


5.2. Voorwand - Losneembare delen
De voorwand is verder opgebouwd uit een viertal planken waar ook de zijwanden en achterwand zijn opgetrokken. Deze planken zijn ieder afgezet met de 6x3cm strippen die ook als liggers en diagonaalspanten in de andere wanden zijn gebruikt. Iedere plank met twee van die strippen vormt een van die 4 samenstellende delen. Gisteren van een van die dingen nog wat afzonderlijke foto’s gemaakt.



De compostbak is inmiddels ca. 1,5 jaar in zijn levensduur. Deze foto laat ook zien in hoeverre die kunststof wordt beïnvloed door de elementen. De foto kijkt aan tegen de onderst van de twee afzetstrippen. Boven de strip zie je een lichtgroene zweem, die wordt veroorzaakt door wat algafzetting. De compostbak staat in een vochtig hoekje van de tuin. Dit is trouwens een trade off. De beste plek voor een compostbak is een zonnige en warme hoek in de tuin. Het wordt alleen een minder goed idee als je in diezelfde hoek ook buiten wilt zitten. Ofschoon zichtbaar is die afzetting heel bescheiden als je bedenkt dat de compostbak in die 1,5 jaar niet is afgeboend (het idee....). De tegels die je onder op de foto ziet worden elke paar maanden na een regenbui schoon geveegd. Desondanks is de algafzetting daarop veel prominenter.

Op die onderste afzetstrip zie je nog net 2 nokjes. Dit zijn afstandhouders waarmee de delen met nog iets van een spleetruimte kunnen worden gestapeld.



Die blokjes zijn gemaakt van stukken restmateriaal. Om maar weer in de geest van het hergebruik te blijven. In de eerdere houten compostbakken bereikte ik een dergelijke spleetafstand met niet helemaal ingedraaide schroeven. Die planken stonden dan met twee schroefkoppen op de plank direct eronder.



Het gewicht van de kunststof, en de beschikbaarheid van restmateriaal deed mij naar deze oplossing grijpen. Dergelijke compacte blokjes zijn trouwens lastig van zachthout te maken. Op deze afmetingen breekt dat materiaal toch wat makkelijker doormidden. Hiermee wordt ook geïllustreerd dat op het vlak van bewerken dit kunststof zich dichter tegen hardhout dan tegen zachthout positioneert.


6. Het eindresultaat





Met het afronden van die vier voorwanddelen komt het bouwen van die compostbak tot een einde. Bijna direct daarna is er ook te composteren materiaal in gekieperd. Zoals in de eerste aflevering van deze blog al is verkondigd stapelde dat materiaal zich al eventjes op. Dat die compostbak nu eindelijk klaar was kwam dus als geroepen.

Volgende: Compostbak 3.0 - Plan en opzet 02-'22 Compostbak 3.0 - Plan en opzet

Reacties


Door Tweakers user yay, maandag 21 februari 2022 08:08

Een erg mooi project en resultaat! Goed uitgedacht en uitgewerkt. :)

Door Tweakers user dollyking, maandag 21 februari 2022 15:35

complimenten voor de netheid en uitvoering, ik composteer al jaren zelf, heb geleerd dat vaak omzetten de mooiste resultaten geven.
ga je ook keuken afval gebruiken?

Door Tweakers user RobLemmens, maandag 21 februari 2022 17:28

Mooi degelijk materiaal vind ik het, de compost kan me gestolen worden maar die plastic balken als constructiemateriaal lijken toch echt een uitkomst voor veel projecten buiten.

Door Tweakers user teacup, maandag 21 februari 2022 20:31

yay schreef op maandag 21 februari 2022 @ 08:08:
Een erg mooi project en resultaat! Goed uitgedacht en uitgewerkt. :)
Dank je Yay. Al besef ik dat de bak specifiek is voor de toepassing in onze tuin hoop ik toch dat het anderen op ideeën kan brengen.
dollyking schreef op maandag 21 februari 2022 @ 15:35:
complimenten voor de netheid en uitvoering, ik composteer al jaren zelf, heb geleerd dat vaak omzetten de mooiste resultaten geven.
ga je ook keuken afval gebruiken?
Thanks Dollyking. De laatste foto is genomen vlak nadat er een berg blad in was gekieperd. Momenteel (~winter) gaat er uitsluitend snijafval uit de keuken in en wat verhakselde droge stengels die rond deze tijd opgeruimd kunnen worden. De bak vreet ons volledige keuken-groenafval op. Onze groenbak gebruiken we eigenlijk alleen voor het groenafval dat we niet in de compostbak willen hebben (takken met zaden, onkruid ed) of wanneer we simpelweg teveel hebben. We hebben nog een viertal bladzakken als flexibele buffer, ook deze bak is eindig ;). Het omzetten moet bij ons echt vaker, dat versnelt de boel nog wat waardoor de bak ook meer kan verwerken.
RobLemmens schreef op maandag 21 februari 2022 @ 17:28:
Mooi degelijk materiaal vind ik het, de compost kan me gestolen worden maar die plastic balken als constructiemateriaal lijken toch echt een uitkomst voor veel projecten buiten.
Hoi RobLemmens. Laat ik nu die kunststof dekmantel hebben gebruikt om hier op tweakers iedereen aan het composteren te krijgen. Bij jou dus nog niet gelukt 8-). De bak is best esthetisch uitgepakt, moet ik ook zeggen. Het oppervlak zou voor mij ook niet moeten glimmen. Deze matte textuur is juist mooi om het wat subtiel te krijgen. Over die themoplastische kunststof (want dat is dit, recycled of niet) ga ik nog wat meer bloggen. Het is alleen een onderwerp waar ik mijn tanden nagenoeg op stuk heb gebeten. Voor jou belangrijk hierin, hoe kan je rekening houden met de stijfheid van de kunststof. Zoals ik het nu inschat zal dat de eerste invalshoek zijn die belangrijk is voor toepassingen.

Door Tweakers user xmen, dinsdag 22 februari 2022 10:28

Kudo's voor het werk, maar ben ik nu de enige die vind dat hij binnenste-buiten is afgewerkt ?

De afwerking is veel netter / egaler in de kompostbak dan er buiten.

Maar over kleuren en smaken valt natuurlijk niet te twisten.

Door Tweakers user teacup, dinsdag 22 februari 2022 17:21

xmen schreef op dinsdag 22 februari 2022 @ 10:28:
Kudo's voor het werk, maar ben ik nu de enige die vind dat hij binnenste-buiten is afgewerkt ?

De afwerking is veel netter / egaler in de kompostbak dan er buiten.

Maar over kleuren en smaken valt natuurlijk niet te twisten.
Dank je xmen!

Dat de wanden binnenste buiten zijn geplaatst heb je goed opgemerkt. Dit heeft ook een functionele reden. Door de gladde kant naar binnen te keren heeft zo min mogelijk van de wanden contact met de compost zelf. Die compost kan plaatselijk zuur of basisch zijn (als je soms ook wat kalk toevoegt). Zelfs met een kunststof compostbak wil je het contact daarmee minimaliseten. Met alle verstijvingen, bevestigingen en palen aan de buitenzijde "ziet" de compost alleen een gladde wand en wordt dat oppervlak minimaal. Bovendien hoef je de compost niet uit de scherpe hoeken van de verstijvingsprofielen weg te peuteren :).

Het een en ander is met plaatjes toegelicht in: Overloop: Compostbak 3.0 - Plan en opzet

Over die kleur hoeven we verder geen grote discussie te hebben ;) het enige alternatief was bruin.

Door Tweakers user dollyking, woensdag 23 februari 2022 10:07

het zuur of basisch heeft niet zoveel invloed op composteren, van grotere invloed in lucht en en vocht. dus de verhouding groen en bruin afval. als het te nat is voeg ik wel een droog blad of zaagsel toe.

wat mij hielp in denkwijze / benadering is dat ik geen manier zocht om van het afval af te komen, maar hoe ik compost bacteriën etc in leven kon houden en voeden.

Het omzetten, brak mij op een gegeven moment op, onderin kreeg ik een soort anaerobe smurrie.
Paar jaar geleden, ben ik van compost bak om gegaan naar een geïsoleerde compost trommel.
wat een verschil is dat in compost maken, ding is nagenoeg altijd warm en dampend.
we zijn thuis met 5 personen, en al het afval gaat erin, dus ook citrusschillen etc.
bizar hoe weinig er overblijft na 3 maanden.

Door Tweakers user tilburgs82, woensdag 23 februari 2022 11:31

Erg leuk project.
Wij willen in de toekomst ook een compostbak gaan maken. Zal de voorgaande blogs ook eens gaan lezen. In de tussentijd blijven wij het gft afval gewoon begraven in de tuin en mulchen wij het blad- en snijafval.

[Reactie gewijzigd op woensdag 23 februari 2022 11:33]


Door Tweakers user teacup, woensdag 23 februari 2022 20:58

dollyking schreef op woensdag 23 februari 2022 @ 10:07:
het zuur of basisch heeft niet zoveel invloed op composteren, van grotere invloed in lucht en en vocht. dus de verhouding groen en bruin afval. als het te nat is voeg ik wel een droog blad of zaagsel toe.
Dat klopt inderdaad, al zijn niet alle planten gek op te zure compost. Citrusschillen helpen die zuurgraad alleen maar omhoog. Een goede mix met bruin afval helpt hierin al mee en soms wat kalk toevoegen doet bij ons de rest.
wat mij hielp in denkwijze / benadering is dat ik geen manier zocht om van het afval af te komen, maar hoe ik compost bacteriën etc in leven kon houden en voeden.
Hierin kan ik helemaal meegaan. De drive was bij ons vooral het maken van goede compost die niet eerst rond getransporteerd hoeft te worden.
Het omzetten, brak mij op een gegeven moment op, onderin kreeg ik een soort anaerobe smurrie.Paar jaar geleden, ben ik van compost bak om gegaan naar een geïsoleerde compost trommel. wat een verschil is dat in compost maken, ding is nagenoeg altijd warm en dampend.
we zijn thuis met 5 personen, en al het afval gaat erin, dus ook citrusschillen etc.
bizar hoe weinig er overblijft na 3 maanden.
Zoals ik het interpreteer doorloopt dat compost stadia.De ene fase geurt wat sterker dan de andere. Dat omscheppen helpt met nivelleren een gelijkmatige menging. Vooral gras moet je goed verdelen. Maar inderdaad dat omscheppen is zwaar werk. In die compostbakken zie ik trouwens dat niveau ook dramatisch wegzakken.

Met een trommel bedoel je dan een horizontaal draaiende? Deze bak was zo goed als opgetrokken toen ik daar het een en ander over las. Een soort hogedrukpan voor compost. Heel mooi systeem. Een volgend project ;)

Door Tweakers user teacup, woensdag 23 februari 2022 21:18

tilburgs82 schreef op woensdag 23 februari 2022 @ 11:31:
Erg leuk project.
Wij willen in de toekomst ook een compostbak gaan maken. Zal de voorgaande blogs ook eens gaan lezen. In de tussentijd blijven wij het gft afval gewoon begraven in de tuin en mulchen wij het blad- en snijafval.
Hoi tilburgs82 Dank je voor je compliment. Wat jullie doen klinkt best pragmatisch. Moest even dat begrip mulchen opzoeken. Dat is mij nu duidelijk. Je gebruikt het blad- en snijafval voor het bedekken van de bodem. Voor het GFT afval heb je begrijp ik een gat in de grond, of een plek waar een verlaging mogelijk is? Tijdens het composteren zal dat GFT wat inzakken verwacht ik. En dan weer nieuw GFT erop. Dat zo wel doorgaan verwacht ik.

Wil je wat meer compost maken, daar kan zo'n bak je in helpen. Jullie hebben al aangetoond een bias te hebben naar het verwerken van je groenafval. Wat mij betreft ben je dan al over de helft. En bedenk dat er meer wegen naar Rome zijn. Uit mijn verhaal kan je ideeën opdoen. Jullie persoonlijke setting zal toch weer anders zijn dan de onze. En er zijn altijd andere ideeën, zoals de trommel die in de reactie hierboven. Alleen al het er mee bezig zijn vind ik het al waard. Hoe is misschien zelfs secundair.

Door Tweakers user enermax, maandag 7 maart 2022 16:27

Ik moet zelf ook eens aan de slag. Ik zou zelf een plaat 0.5m op de bodem leggen met gaatjes. Zodat hetgene dat compost is er onderuit valt en het makkelijk is afvoer te voeren richting de tuin. Misschien op een plank/lade laten vallen die je eronderuit rolt? Dan krijg je ook geen stinkende luchtdichte smurrie op de bodem.

Door Tweakers user teacup, maandag 7 maart 2022 22:37

enermax schreef op maandag 7 maart 2022 @ 16:27:
Ik moet zelf ook eens aan de slag. Ik zou zelf een plaat 0.5m op de bodem leggen met gaatjes. Zodat hetgene dat compost is er onderuit valt en het makkelijk is afvoer te voeren richting de tuin. Misschien op een plank/lade laten vallen die je eronderuit rolt? Dan krijg je ook geen stinkende luchtdichte smurrie op de bodem.
hoi enermax, dank je voor je reactie, en ik vind het leuk als ik je tot iets heb kunnen aanzetten. Je idee is trouwens leuk, een soort van automatische zeef. Dat laatste spreekt mij aan. Het omscheppen en zeven is bewerkelijk. Zoals je misschien hebt gezien is onze bak open naar de grond. Vermoedelijk hierdoor, en/of door het vele tuinafval wordt die compost niet zo snel een smurrie bij ons. Een teveel aan vocht lekt vermoed ik weg in de bodem (een soort van drainage). Dit kan trouwens de keerzijde hebben dat daarmee ook voedingsstoffen weglekken.Alles heeft zijn kanten. Misschien zijn die zeef en het contact met de bodem op een of andere manier te combineren. Maar daar moet ik mijn gedachte eens over laten gaan. Wat je zegt zou zo'n zeef ook kunnen helpen met de beluchting.

Door Tweakers user twix, maandag 15 augustus 2022 22:32

Wij staan op het punt een driedelig compostbak te maken, dus heel interessant dit artikel. Met name omdat wij steigerhout overwegen, maar na lezing toch eerder kunststof.

Twee vragen over de constructie; ik dacht zelf aan het gebruiken van hoekankers van verzinkt staal (zie bv https://franktreuren.nl/i...ng/hoekankers/10050301200. Deze zijn 2m lang, dus doormidden gezaagd kan ik er twee hoeken mee verbinden, zonder dat een paal nodig is. Lijkt mij stevig en wat eenvoudiger goed in elkaar te zetten, ook omdat we de drie bakken aansluitend gaan maken en dus vier zijwanden maken in plaats van zes. Goed idee?

De tweede vraag gaat over de ruimte tussen de planken, van hoeveel ben je uitgegaan? Ik zie in kantenklaar bakken (bv bij Hornbach van geïmpregneerd hout), beste grote afstanden, zeker zo'n vijf centimeter.

Hoor graag van je. Dank, Peg

Door Tweakers user teacup, dinsdag 16 augustus 2022 22:29

Hoi Peg,

Voor ik op je vragen in ga. Uit je post begrijp ik het volgende:
  • Jullie willen drie aansluitende compartimenten maken
  • Jullie hebben er de voorkeur voor geen palen te moeten zetten
  • Je hebt het niet genoemd, maar je noemt geen wegneembare voorwanden (om leeg te kunnen scheppen). Dan krijg je een open doosconstructie zonder bodem en dak.
  • De compostbak kan in zijn geheel opgetild en verplaatst worden.
Hoekprofielen
Ik neem aan dat je de hoekprofielen aan de binnenzijde bedenkt. De geperforeerde hoeklijn heeft gaten op een rij geplaatst. Niet versprongen. Monteer je een plank tegen de hoeklijn met schroeven door die gaten dan oefen je in een lijn kracht op je kunststof plank uit. Aan weerszijden van die lijn zal de kunststof ruimte "voelen". Zwaar overdreven kan zo'n lijnbevestiging iets gaan kantelen. Dicht bij die bevestiging haal je je daarover je schouders op, maar in gedachte moet je je voorstellen dat zo'n plank over zijn halve lengte wat kan "kwispelen", met die rij schroeven als een beperkt scharnier. Dit kwispeleffect (want zo heet dat in de techniek ook echt) moet je dan in gedachte optellen bij de buiging die in het kunststofmateriaal zelf al optreedt.
(Hoop dat dit nog te volgen is :/ ).

In de plaatjes hieronder zie je het verschil tussen twee extremen, oplegging en inklemming:

Een oplegging scharniert, het uiteinde van de plank kan direct kantelen
https://tweakers.net/fotoalbum/image/0o4U7wT5Oj50193ePhw7xbly.png

Een inklemming scharniert niet, Dus de plank begint zonder hoek en moet allen met doorbuiging gaan vervormen.
https://tweakers.net/fotoalbum/image/J337AQ4t2rEwaMeaAJ7QBEwx.png

Zo'n boutverbinding in lijn hangt tussen deze twee gevallen in, maar zal zich zeker als een oplegging gedragen door de lijn verbinding en de slapte/vervormbaarheid van het te verbinden materiaal.

Terug naar je vraag. Maak je een open doos, met vaste voorwand zijwanden en achterwand. Dan is het resultaat nog steeds niet heel stijf (in verbindingen en materiaal) en loeizwaar, maar zou je het erop kunnen wagen. Mocht het geheel toch te wiebelig zijn Dan (plan-B) zijn er nog manieren om uitwendig te verstevigen. Dan ga je wel meer metaal toevoegen. Bijvoorbeeld https://franktreuren.nl/ijzerwaren/bouwverankering/hoekankers/1005007207 die aan de buitenzijde van de hoeken voorkomen dat die rotatie bij de montagelijn al kan optreden. Over esthetiek ga ik even geen uitspraak doen. De geperforeerde hoeklijn ordent dan de planken in verticale richting, Terwijl die alternatieve hoekankers aan de buitenkant de kunststof in vorm houden. Die planken komen zo in een soort exoskelet van metaal.

Wil je de voorwanden kunnen verwijderen, dan zou ik deze benadering als een no go beschouwen. Je moet teveel metaal gaan toevoegen om met het slappe kunststof iets te maken dat stijfheid uit zichzelf heeft.

In onze compostbak heb ik trouwens ook veel bouten in lijnverbindingen. Om het bovenstaande te relativeren. Maar ik kan dan nog terugvallen op die palen (en zelfs die hebben hun slapte).

Interval tussen de planken
Even ter relativering: wij zijn ook maar autodidacten.

Extreem 1
In essentie kan een composthoop in de vrije ruimte prima composteren. Haar oppervlak schermt het inwendige af dat dan composteert. Het oppervlak zelf droogt allen wat uit en composteert daarom minder snel. Vaak omscheppen helpt dan om alles aan het composteren te krijgen. Bij toerbeurt is alles dan een keer even oppervlak.

Extreem 2
Compost ton zonder spleten naar buitenlucht. Menging met lucht moeizaam (risico op composteren zonden zuurstof).

Eerlijkheid gebied mij te zeggen dat we niet heel veel omscheppen, dat zou wel moeten. Wij hebben net genoeg spleet ruimte gekozen om de planken te laten beluchten. Wij doen het niet per se om zuurstof bij de compost te krijgen. Met minder grote spleten droogt de compost minder snel uit en kan meer warmte opbouwen. Dit is trouwens een voordeel van kunststof t.o.v. hout. Het is goed warm. Dat zijn mijn drivers om te doen wat ik deed. Zijn jullie echte omscheppers (de compartimenten moedigen dat natuurlijk wel aan) dan zou je grotere spleten kunnen kiezen. Maar hier spreekt een autodidact met n=3 ervaring ;). De grote spleten bij commerciële aanbieders zijn vermoed ik een kostentechnische overweging O-) .

Mocht je nog vragen hebben gewoon stellen. Ik zie dat ik een heleboel eigenlijk nog moet bloggen. Ik hoop dat mijn reactie jullie niet afschrikt. Kunststof is een mooi materiaal, maar het compenseren van haar slapte is een aandachtspunt.

[Reactie gewijzigd op dinsdag 16 augustus 2022 22:35]


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Via deze link kun je inloggen als je al geregistreerd bent. Indien je nog geen account hebt kun je er hier één aanmaken.